Je staat in de slijterij en ziet een fles Zuidam. Misschien herken je de naam, maar je weet niet precies wat je kunt verwachten. Dan loop je langs die eindeloze rijen gin en vodka. Zuidam is anders. Ze zijn de pioniers van de Nederlandse ambachtelijke distillatie. In hun eigen stokerij in Baarle-Nassau maken ze alles zelf, van jenever tot aan hun eigen gerstewijn. Ze zijn eigenwijs, traditioneel en ongelooflijk goed. Deze gids helpt je om de wereld van Zuidam echt te begrijpen. Niet met ingewikkeld gedoe, maar met concrete tips die je direct kunt gebruiken. Want een fles Zuidam is meer dan alleen drank; het is een verhaal.
Stel je even een distilleerderij voor die niet in Schotland of Ierland ligt, maar midden in de Brabantse Kempen. Zuidam is een echte 'craft' distillery. Dat betekent dat ze de volledige controle hebben. Ze kopen niet zomaar alcohol in. Nee, ze verbouwen hun eigen granen, mouten die zelf, en distilleren alles op locatie. Dit is uniek in Nederland. Ze zijn een van de weinigen die dit op deze schaal doen.
Denk aan hun Millstone whisky. Die wordt volledig in Baarle-Nassau gemaakt. Van de gerst tot het bottelen. Dat proef je. Het geeft een karakter dat je niet snel elders vindt. Het is geen namaak Schots of Iers. Het is puur Nederlands. Ze combineren eeuwenoude ambacht met een moderne, experimentuele mindset. Zo maken ze niet alleen traditionele jenever, maar ook sterke dranken die perfect zijn voor je thuisbar. Ze zijn de helden van de Nederlandse mixologie, zonder dat ze themselves te serieus nemen.
Waarom is dit belangrijk voor jou? Omdat het kwaliteit betekent. Als je een cocktail maakt met een Zuidam jenever, weet je dat de smaak puur is. Geen toegevoegde suikers of kunstmatige smaakstoffen. Alles zit al in de fles. Dat maakt je drankje met je cocktailmachine of je cocktailset direct beter. Je bouwt op een fundament van echte smaak. Dat is het verschil tussen een okay cocktail en een onvergetelijke.
Zuidam is het meest bekend om zijn jenever. Maar niet de jenever die je misschien kent van je opa. Zuidam maakt 'craft jenever'. Dit is jenever van een heel andere orde. Ze gebruiken een mix van granen. Moutwijn (distillaat van mout) en neutrale alcohol. Bij Zuidam ligt het percentage moutwijn vaak veel hoger dan bij de standaard merken. Dat geeft die typische, zachte, graanachtige smaak.
Neem hun Oude Jenever. Die heeft een duidelijke, volle smaak met tonen van karamel en gedroogd fruit. Hij is zacht, maar met een bite. Ideaal om puur te drinken op kamertemperatuur, of als basis voor een klassieke cocktail. Voor een echte cocktail-liefhebber is dit een gamechanger. Probeer eens een 'Perfect Martini' met Zuidam Oude Jenever in plaats van gin. Je zult versteld staan van de diepte die het toevoegt.
Dan is er nog de Millstone whisky. Dit is hun paradepaardje. Ze zijn er trots op dat ze 'Single Malt' kunnen noemen. Ze gebruiken lokale gerst en gist. De whisky's rijpen op verschillende soorten vaten: bourbon, sherry, wijn. De Millstone 100 is een klassieker. Rijping op bourbonvaten. Lekker kruidig, met vanille en eik. Prijzen? Rond de €50-€60 voor een fles. Een absolute aanrader voor naast je cocktailmachine. Lekker met een ijsblokje of als 'neat' drankje.
Zuidam experimenteert erop los. Zo hebben ze speciale edities. Denk aan whisky's gerijpt op Rum vaten of hun 'Single Cask' series. Die zijn vaak in beperkte oplage. Als je er een vindt, sla je die direct in. Voor de thuismixoloog betekent dit: je hebt een fles in handen die uniek is. Je kunt er cocktails mee maken die niemand anders heeft. Jouw eigen signature drink, gewoon vanuit je thuisbar.
Zuidam zit in de midden- tot hogere prijsklasse. Maar vergeet niet wat je krijgt. Je betaalt voor ambacht. Voor een fles Zuidam Jenever betaal je tussen de €20 en €30. Dat is vergelijkbaar met een goede gin. Maar de smaak is intenser en veelzijdiger. Je kunt er meerdere cocktails mee maken. Van een simpele Jenever & Tonic tot een complexe Negroni variant.
De whisky's van Millstone zijn een andere categorie. De basisflessen, zoals de Millstone 100 of de Millstone 8, zitten rond de €45-€60. Voor een ambachtelijke Nederlandse single malt is dat een schappelijke prijs. Vergelijk het met Schotse of Ierse whisky's in die range. Dan komt Millstone vaak als winnaar qua prijs-kwaliteit. Ze zijn wereldwijd geliefd bij kenners.
Er zijn ook duurdere flessen. Speciale vaten of limited editions. Die kunnen oplopen tot €100 of meer. Denk aan de Millstone 2020 of een speciale 'Cask Strength'. Die zijn voor de echte liefhebber. Voor de meeste cocktails is de basisfles meer dan voldoende. Je hoeft geen €100 fles open te trekken voor een mixdrankje. Bewaar die voor de neat drink.
Een tip: kijk niet alleen naar de prijs. Kijk naar de inhoud. Een fles Zuidam bevat 700ml. De alcoholpercentage varieert. Jenever zit vaak op 38% tot 42%. De whisky's zitten op 46% of meer bij speciale edities. Dat hogere percentage betekent meer smaak. Als je de fles mengt met frisdrank of sap, gaat de smaak niet direct verloren. Je proeft de kwaliteit, iets wat je ook ervaart bij een bezoek aan de Nolet distilleerderij.
Wil je Zuidam gebruiken in je cocktails? Dan heb je het juiste gereedschap nodig. Een goede cocktailshaker is essentieel. De Boston shaker werkt het beste voor Zuidam. Door de krachtige smaken wil je goed mengen. Gebruik een strainer om ijsresten tegen te houden. Zuidam is sterk. Zorg dat je verhoudingen kloppen. Begin met 45ml Zuidam als basis.
Voor de Jenever hoef je niet ver te zoeken. De 'Jenever & Tonic' is de klassieker. Gebruik een goede tonic, zoals Fever-Tree Mediterranean. Voeg een schijfje komkommer of jeneverbes toe. Simpel, maar effectief. Zuidam Oude Jenever werkt ook perfect in een 'Bramble' of een 'Tom Collins'. Net als bij de suggesties in deze Ketel One vodka Nederland gids, vervang je de gin door jenever voor een diepere, graanachtige variant.
Als je de Millstone whisky wilt gebruiken, hou het dan simpel. Een 'Old Fashioned' is perfect. 50ml Millstone, een blokje suiker, een paar druppels bitters. Roeren in een glas met een groot ijsblokje. Klaar. Wil je iets anders? Probeer een 'Whisky Sour'. 60ml Millstone, 30ml citroensap, 15ml suikersiroop. Shaken en zeven. De zoete tonen van de Millstone combineren perfect met het zure.
Investeer in goede accessoires. Een maatbeker (jigger) is cruciaal voor de juiste verhoudingen. Een barlepel om zacht te roeren. En goede ijsblokjes. Geen klein geschept ijs, maar grote blokjes die langzaam smelten. Dit koelt je drank zonder het te verwateren. Zuidam verdient het beste ijs. Zo haal je het meeste uit je fles en uit je cocktail.
Probeer niet alles tegelijk. Koop één fles Zuidam Jenever en één fles Millstone. Proef ze eerst puur. Ruik eraan. Zo leer je de basis smaken kennen. Daarna ga je experimenteren. Bekijk deze craft gin Amsterdam distillery tips voor meer inspiratie en schrijf je recepten op. Gebruik een cocktail app of een notitieboekje. Je zult merken dat Zuidam je creativiteit stimuleert. Het is de perfecte basis voor een serieuze thuisbar.
Denk ook aan opslag. Bewaar je flessen op een koele, donkere plek. Zuidam flessen zijn mooi, maar licht is de vijand van smaak. Zet ze niet in de vensterbank. Zet ze in je drankkast of bar. Zo blijven ze jaren goed. Zelfs na openen gaan ze lang mee, mits je de dop goed dichtdraait. Geniet ervan, proost!