Een Old Fashioned is de ultieme test voor elke thuismixer. Het is een cocktail met ballen, gemaakt met slechts vier ingrediënten. Geen tierelantijntjes. Just whiskey, suiker, bitters en een stukje citrus. Het is de cocktail die je bestelt als je wilt laten zien dat je smaak hebt, en hij is net zo makkelijk (of moeilijk) als jij hem zelf wilt maken. Of je nu een Barsys gebruikt of een goede oude barlepel, dit is je handleiding voor de perfecte Old Fashioned.
De naam zegt het al: een Old Fashioned is een cocktail die terug gaat naar de basis. We hebben het over de tijd voordat er sprake was van blenders, fancy siropen of drie soorten citrus. Het draait allemaal om de sterke drank. In dit geval dus whiskey, bij voorkeur bourbon of rye. De cocktail werd oorspronkelijk simpelweg "whiskey cocktail" genoemd. Later, toen de wereld vol liep met nieuwe, complexere cocktails, vroegen mensen om "een cocktail zoals vroeger". Het recept is sindsdien bijna onveranderd gebleven.
De kracht van de Old Fashioned zit 'm in de eenvoud. Je neemt een stevige basis van bourbon of rye whiskey. Dan voeg je een zoetje toe, meestal in de vorm van een suikerklontje of een scheutje simpele siroop. Daar gaat een paar druppels bitters bij om de boel wat kruidigheid te geven. Als finishing touch een stukje citrus, dat je even mee persd om de oliën los te laten. Het is een balans tussen bitter, zoet en sterk. Een perfect uitgangspunt voor je thuisbar avontuur.
Om te beginnen heb je natuurlijk whiskey nodig. Ga voor een bourbon als je van een wat vollere, zoetere smaak houdt. Denk aan merken als Four Roses (€25-€30) of een Wild Turkey (€25-€35). Hou je meer van een kruidige, droge smaak? Kies dan voor een rye whiskey. Rittenhouse (€35-€40) is een uitstekende en betaalbare optie voor cocktails. Je hoeft echt geen fles van €100 open te trekken; voor cocktails werkt een fles tot €40 vaak perfect.
Voor het zoetje zijn er opties. De klassieke manier is een suikerklontje (de 'cube') of een theelepel basterdsuiker. Wil je het makkelijker? Gebruik een simpele siroop. Die kun je makkelijk zelf maken (1 deel water, 1 deel suiker, even verwarmen en afkoelen) of kopen. Een flesje simpele siroop van merken als Monin of Bols kost ongeveer €5-€8 en gaat maanden mee in de koelkast. Qua bitters is Angostura Aromatic Bitters de heilige graal. Een flesje kost rond de €8 en is oneindig houdbaar. Je gebruikt er maar een paar druppels per cocktail.
Je tools hoef je niet ingewikkeld te maken. Een stevige mengbeker, oftewel een 'mixing glass' of een RVS shaker, is handig. Een barlepel om te roeren is essentieel. En natuurlijk een strainer (julep of hawthorne) om de ijsblokjes tegen te houden bij het uitschenken. Je kunt voor €20-€30 al een prima cocktailset scoren met deze basics. Als je serieus aan de slag gaat met mixologie thuis, is een goede maatbeker (jigger) onmisbaar. Die zorgt ervoor dat je verhoudingen precies goed zijn. Die heb je al voor €10-€15.
Zet je glas klaar. Een 'Old Fashioned glas' of een 'lowball glas' is het beste. Leg er een groot, vers ijsblokje in. Een groot blokje smelt langzamer en verdund je cocktail minder snel. Dit is een detail waar bartenders van gruwelen, maar het maakt echt uit. Als je glas koud is, kan je cocktail langer op temperatuur blijven. Spoel het glas desnoods even om met koud water en gooi het water eruit.
Neem je mengbeker. Doe daar een suikerklontje in (of een theelepel suiker/siroop). Voeg 2 à 3 druppels Angostura bitters toe. Als je een stukje sinaasappelschil gebruikt (de klassieke garnering), kan je dat er nu bij doen. Pers de schil even goed uit boven de beker zodat de olie erin spuit. Roer nu met je barlepel de suiker en de bitters fijn. Het hoeft geen vloeistof te worden, maar zorg dat de suiker een beetje nat is en opgelost.
Schenk nu 60 ml (2 ounces) van je favoriete whiskey in de mengbeker. Net als bij een verfijnde Manhattan met vermouth vul je de beker verder met ijs. Roer nu rustig en gecontroleerd met de lepel. Je wilt de cocktail niet te veel water geven, maar wel goed mengen en afkoelen. Roer ongeveer 20-30 seconden. De buitenkant van de mengbeker moet koud en mat aanvoelen. Haal de strainer op de beker en schenk de cocktail in je glas bovenop het verse ijsblokje.
Als finishing touch: neem een stukje sinaasappelschil (ongeveer 4x2 cm). Houd het boven het glas en knijp erin. Je ziet dan kleine druppeltjes olie op de cocktail terechtkomen. Wrijf de schil langs de rand van het glas en doe hem daarna in de cocktail. Dit geeft een heerlijke geur en smaak. Klaar is je klassieke Old Fashioned. Proef hem en voel je een echte pro.
Natuurlijk kun je spelen met het recept. Een populaire variant is de 'Oaxaca Old Fashioned'. Hierbij vervang je de helft van de whiskey door mezcal. Dat geeft een rokerige, complexe smaak. Of probeer een 'Maple Old Fashioned' door de suiker te vervangen door ahornsiroop. Dit combineert fantastisch met een wat rijkere bourbon. Voor de echte liefhebber is er het klassieke Sazerac recept, dat lijkt op een Old Fashioned maar Peychaud's bitters gebruikt in plaats van Angostura en wordt geserveerd zonder ijs. Zoek je recepten op? Gebruik apps als Mixel of The Cocktail Flow voor een enorme bibliotheek aan recepten.
Je uitrusting kan je leven makkelijker maken. Een cocktailmachine zoals de Bartesian is een optie. Je stopt een capsule met concentraat in, vult de machine met whiskey en drukt op een knop. Binnen een minuut heb je een Old Fashioned. Handig voor snelheid, maar je mist wel de rituelen en de controle. De prijs van zo'n machine ligt rond de €300-€350. De capsules kosten ongeveer €2-€3 per stuk. Prima voor een feestje, maar voor de ultieme beleving ga je voor de handmatige versie.
Een andere high-end optie is de Barsys. Dit is een slimme cocktailmaker die via een app werkt. Je scant je flessen, en de machine vertelt je precies wat je moet doen. Dit is perfect voor beginners die de fijne kneepjes van de mixologie thuis willen leren. De Barsys kost al snel €350-€400. Het is een investering, maar het geeft je de kennis en precisie van een professionele bartender. Het is de perfecte aanvulling op een goed ingerichte thuisbar. Denk aan een mooi karaf voor je whiskey of een mooi glaswerk van Riedel of Nude. Goed glaswerk (€15-€30 per stuk) maakt de ervaring compleet.
De temperatuur is alles. Zorg dat je whiskey op kamertemperatuur staat, maar je glas en ijs ijskoud zijn. Gebruik altijd een groot, helder ijsblokje. Smeltend ijs is de vijand van elke cocktail. Als je geen grote blokjes hebt, vul je glas dan met ijsblokjes, roer ze even rond om het glas te koelen, gooi het gesmolten water eruit en vul het opnieuw met ijs.
Proef en pas aan. De recepten zijn een leidraad. Hou je niet van bitter? Gebruik maar 1 druppel bitters. Hou je van zoeter? Voeg een beetje meer siroop toe. De perfecte cocktail is de cocktail die jij het lekkerst vindt. Zo kun je eindeloos variëren op dit klassieke Whiskey Sour recept. Wees niet bang om te experimenteren. Een scheutje maraschino likeur erbij? Waarom niet. Een drupje water om de smaken open te trekken? Probeer het eens.
Geniet van het proces. De kunst van de cocktail zit 'm niet alleen in de smaak, maar in de ervaring. Het meten, roeren, serveren. Het is een moment voor jezelf. Dus pak je mooiste glas, zet een goede playlist op, en neem de tijd. Met deze gids ben je klaar om je thuisbar naar een hoger niveau te tillen en te genieten van een echte klassieker. Cheers!